deBaak.nl maakt gebruik van cookies. Klik hier voor meer informatie.

Sluiten

Leidinggeven aan de irrationele kant van de organisatie

Gesprek met Azwin Ressang en Annemiek Moeskops, trainers in het vernieuwde Baakprogramma Emotioneel Intelligent Leiderschap.

Door Petra Baars

In onze resultaatgerichte en steeds meer onpersoonlijke maatschappij blijkt dat mensen toch nog steeds behoefte hebben aan aandacht, interesse, waardering, en betrokkenheid. Veel mensen in organisaties vragen zich steeds meer af: waar ben ik onderdeel van, en hoe voel ik mij hier? Emotioneel intelligent leiderschap betekent leidinggeven aan deze irrationele kant van de organisatie. Je kijkt naar het gevoelsstuk dat mensen gewoon hebben. Dit is niet in cijfers uit te drukken, maar bepaalt toch of mensen positief of juist negatief in hun werk zitten. De basis van emotionele intelligentie is luisteren, sensitiviteit en empathie. Hoor je de emoties van bijvoorbeeld angst of agressie in een gesprek? En reageer je daar terplekke op? Sta je open voor non-verbale communicatie. Voor sommigen lijkt deze vaardigheid moeilijk maar eigenlijk is het heel gewoon. Je 'veiligheids' radar werkt namelijk altijd. Als je ergens binnen komt voel je al meteen de sfeer, of je daar ontspannen kunt zijn zoals je bent of dat je je misschien 'voorzichtig' gaat gedragen.

Niet de softie uithangen
Emotioneel intelligent leiderschap betekent niet dat je de aardige manager uithangt die met iedereen rekening houdt. Het kan juist heel confronterend zijn. Je vraagt mensen naar hun gevoel: 'ben je geïrriteerd?' Of als je medewerker zich als een zeurend slachtoffer gedraagt, dan zeg je daar iets van. Soms is dat niet leuk, maar uiteindelijk pakken mensen dit wel op, willen ze er iets mee. Want je creëert een opening naar groei, en daarmee naar betere resultaten. Als manager voel je ook aan hoever je kunt gaan, wat de aard van de relatie is die past binnen de organisatiecultuur. Je moet natuurlijk zelf wel 'gezond' in elkaar zitten. Je kunt met het benoemen van gevoel en emotie ook manipuleren, of mensen kleineren. Maar uiteindelijk gaat het toch tegen je werken want mensen zullen deze incongruentie wel door hebben, zij voelen je slechte bedoelingen aan en informeren er naar.

Terug naar 'verbinding'
Azwin vertelt dat tegenwoordig ook grote internationale bedrijven in onder andere de technische sector of verzekeringswezen de 'zachte' waarden omarmen. "Zij merken dat zij er niet omheen kunnen. Als je mensen wilt motiveren en inspireren om tot betere resultaten te komen heb je emotionele intelligentie nodig. Tijdens incompany trainingen focussen wij op het creëren van veiligheid en vertrouwen. Dan komt de verbinding weer vanzelf. Wij trainen mensen om op een andere manier met elkaar om te gaan en elkaar aan te spreken. Zoals bijvoorbeeld met de robuuste dialoog. Dat je bewust durft te botsen met je directeur. Terughoudend gedrag wordt dan omgedraaid naar een veilige cultuur waar dingen bespreekbaar zijn. Veel van die bedrijven willen veranderen naar coachend leidinggeven, in plaats van de overtuigende of instructie stijl. Bij coachend leidinggeven heb je emotionele intelligentie echt nodig, want je laat mensen meer vrij om eigen initiatieven op te pakken. Dan moet er wel effectief gecommuniceerd worden."

En wat brengt de globalisering?
Wereldwijd mensen aansturen vraagt om contact via internet, email en telefonie. Feit is dat mensen dan onzichtbaar worden. En wanneer de druk oploopt wegens een deadline gaat de communicatie via deze kanalen vaak mis. Je kunt namelijk de emoties erachter niet voelen. Dan moet je toch maar het vliegtuig pakken want sommige dingen kunnen alleen maar face-to-face verhelderd worden. Dan kun je die veiligheid creëren waarin alles gezegd kan worden, en je kunt mensen aanmoedigen en ondersteunen. Emotionele intelligentie is gewoon erg interessant als vaardigheid. Wanneer je vlug de 'klik' maakt met een medewerker of collega is verdieping in aandacht meteen aanwezig en kom je sneller tot resultaat. Opvallend is wel dat emotionele intelligentie over de grenzen van culturen heen gaat: met je invoelingsvermogen neem je weerstand waar, of je voelt dat je iets niet goed zegt, of juist wel de 'klik' hebt. Het is wel een cultuurkwestie hoe je dat dan vervolgens bespreekbaar maakt.

Nieuwe Emotionele Intelligentie test: harde resultaten
Er is nu een nieuwe bijzondere test die ook tijdens het programma gebruikt wordt: de 'prestatie'-test van Salovey, Mayer, en Caruso. Je krijgt via een beeldscherm foto's te zien, bijvoorbeeld van een Aziatische dame die vaag glimlacht. Je moet dan zeggen of zij volgens jou gelukkig is, boos of nog een andere emotie heeft. Daar heb je 'goed en fout' antwoorden in. Er zijn echt bewezen trekjes in het gelaat die met de acht basis emoties te maken hebben. Dat levert een cijfer op voor je vaardigheid om de emoties van anderen te lezen. Als je de test slecht maakt is dat een teken dat je een leerpunt hebt. Zo'n test mag je natuurlijk ook weer relativeren. Dat doen de makers ook. Non-verbale communicatie is namelijk breder, je luistert ook naar intonatie, en reageert op lichamelijke gewaarwordingen.

Topteams zijn emotioneel intelligent
Tijdens teamcoaching wordt soms pijnlijk duidelijk hoe het mechanisme van psychologisch overleven van managers of medewerkers functioneert. "Wij komen weinig leidinggevenden tegen die niet in een vorm van 'oorlog' zijn. Het zijn meestal alleen mensen uit de hoogste top die rust kunnen uitstralen. Zij hebben de 'ratrace' achter de rug die zien waar het echt om gaat. De rest probeert zich staande te houden in de politieke spelletjes en carrière te maken. Naar ons idee is deze toestand een gegeven. Een ingeprogrammeerde overlevingsdrang uit vroeger tijden. Dus de vraag is: hoe hanteer je dat op een menselijke manier. Dat kan al door een afdelingshoofd die zegt: zo gaan wij niet met elkaar om. In emotioneel intelligente teams heerst geen ruis op het gebied van emoties. Zij bevragen elkaar om te weten wat er echt speelt. Er is verbinding en men vertrouwt op elkaar. Onderzoek heeft uitgewezen dat zulke teams sneller en beter presteren."

Emotioneel intelligent met jezelf omgaan
Emotionele intelligentie pas je niet alleen op anderen toe maar ook op jezelf. Het gaat erom dat je hierin bewuste keuzes leert te maken, en je niet onbewust bijvoorbeeld vecht- of vluchtgedrag vertoont. Situaties die je niet prettig vindt moet je aanpakken. Vraag jezelf eens eerlijk af: Wat werkt bij mij? Wanneer ben ik creatief? Annemiek: "Veel deelnemers die gewoon goed functioneren in hun werk, klagen over gedragspatronen waar ze maar niet van af kunnen komen. Dat kan bijvoorbeeld zijn dat je als automatisme een verdedigende toon aanslaat tegen de directie. Zo'n patroon komt uit het verleden en is een energielek. Het proces van bewustwording is vaak niet makkelijk maar als je er door heen bent voelt dat als een 'breakthrough', een enorme opluchting. Leiderschap begint bij jezelf en dat betekent dat je met Emotioneel Intelligent Leiderschap ook de irrationele kant van jezelf bewuster gaat sturen.


  Omschrijving Profiel Duur Investering