deBaak.nl maakt gebruik van cookies. Klik hier voor meer informatie.

Sluiten

Vrouwelijk Leiderschap

Gezocht: duurzaamheid van samenleving en economie Waarom is het tijd voor vrouwelijke kwaliteiten in organisaties?


"The world will be saved by the Western woman”
                                                   
                                                                                         Dalai Lama

Door Petra Baars
p.baars@debaak.nl

Veel vrouwen voelen zich aangetrokken tot het onderwerp duurzaamheid en willen in hun eigen werksituatie bijdragen hieraan. Dat is niet verwonderlijk in een tijd van een falende marktwerking en andere wereldproblematiek zoals milieuvervuiling, uiteenvallende politieke en organisatorische structuren die samenhangen met een sterke focus op mannelijke waarden. Dus, hoe kunnen we bijdragen aan wereldwijde sociale en economische cohesie?         

Duurzaamheid is verbonden aan vrouwelijke kwaliteiten zoals bijvoorbeeld de natuurlijke aanleg om leven instant te houden. Ook veel mannen spreekt dit aan. Hoe kunnen we een draai geven aan een soms te eenzijdige gerichtheid op winst, competitie, en efficientie? Hoe kunnen we ook de werkomstandigheden zelf weer wat relaxter maken, zodat mensen meer zichzelf kunnen zijn, en er ook tijd is om te lachen... En, tenslotte, hoe kunnen we komen tot innovatieve en creatieve oplossingen? Want dat maakt duurzaamheid als motivatie inspirerend.

Je zou kunnen zeggen dat er een roep is om Vrouwelijk Leiderschap. Uit de praktijk blijkt dat het veel inspanning vergt om dit ook daadwerkelijk een plek te geven en een shift te veroorzaken binnen organisaties. Die shift is hard nodig, want het gaat niet heel erg goed met de wereld. Er wordt veel gegraaid en weinig gegeven. Mensen zijn erg op eigen belang gericht en niet op een lange termijn doel. Wie durft er bv. bezig te zijn met een planning voor 'een duurzaam economisch en ecologisch evenwicht dat eeuwen mee gaat'? Dat zullen niet veel mensen of bedrijven zijn, terwijl dit toch een spannende en inspirerende uitdaging is, het geeft een organisatie een doelstelling. Er zijn natuurlijk al vele organisaties, vrouwen en mannen, die hier succesvol mee bezig zijn. Dit artikel is bedoeld voor vrouwen die 'hart' hebben voor duurzaamheid, vrouwen die met hun huidige functioneren ontevreden zijn en meer willen doen met hun kwaliteiten.

In het bedrijfsleven wordt niet graag gesproken over de natuurlijke aanleg van de vrouw. Dat is iets voor thuis. Op je werk doe je gewoon je werk en dat is veelal presteren en doelen halen. Dit hoeven we niet op te geven maar er is een aanvulling nodig. Vrouwelijke waarden zijn o.a gerichtheid op harmonie en verbondenheid, caring & sharing en oog hebben voor mensen en de omgeving (people & planet). Zij zijn sterk op de gebieden communicatie, intuïtie en gevoel. Soms heerst er het clichebeeld dat dit gaat over het verzorgen van de koffie en personeelsfeesten, maar het gaat zeker ook over bijvoorbeeld strategische doelen van een bedrijf, HR-management, productinnovatie, procesverbeteringen, etc. Veel bedrijven in Nederland zijn best wel sociaal, maar het gaat hier meer om een verandering in de basisaanname over werken, leven en economie. Hoe kun je deze bijsturen naar een kwalitatief duurzame samenwerkingsvorm? En vooral voor de Westerse vrouwen die de kans hebben hoog in organisaties te functioneren, hoe kun je op vrouwelijke wijze invloed uitoefenen naar een nieuwe vorm van organiseren en een socialere economie?

Vrouwelijke eigenschappen zijn verdwaald
De theorie over dit onderwerp is als volgt: in een maatschappij die de hoogste waarde hecht aan wat je doet geven intellect, doelgerichtheid en ambitie een gevoel van veiligheid en succes. Veel vrouwen hebben daarom de verzorgende rol van huisvrouw innerlijk afgewezen die gezien wordt als afhankelijkheid en stilstand. Ze vervullen hem wel (met veel liefde doorgaans) maar hun eigenwaarde meten ze af aan andere soorten prestaties. In bedrijven en onze maatschappij wordt dan ook niet zoveel waarde gehecht aan moederschap, het lijkt wel of het iets is wat je erbij doet in je vrije tijd. Laten we heel plat zeggen: die rol, een uiterst belangrijke, kinderen voorbereiden op een vervullend leven, wordt niet betaald. Ook binnen ons onderwijssysteem kregen wij waarden aangeleerd die meer met mannelijke vaardigheden samenhangen: wedijver, winnen en doelen bereiken. Daar is niets mis mee, maar het is slechts de helft van de medaille. Je mist dus de andere helft. Gevolg is dat vrouwen hun bestaansrecht koppelen aan mannelijke maatstaven van leiderschap. Waar de mannelijke energie verbonden is met ‘denken’ en ‘doen’, zijn de vrouwelijke kwaliteiten ‘voelen’ en ‘zijn’. Het zit in onze genen. Natuurlijk zijn vrouwen ook goed in 'denken en doen', en er geen reden er mee op te houden. Maar het langdurig ontkennen van de andere zijde: 'voelen en zijn' brengt uiteindelijk gevoelens van leegte en ontevredenheid met zich mee. Hoe kunnen we weer meer waarde toekennen aan zaken zoals voeden en verzorgen, in de ruimste zin van het woord?

Geen tijd voor kwaliteit van leven
Het is ook een psychologische kwestie. Veel zie ik om me heen dat vrouwen in prestatiegerichte organisaties een pantser ontwikkelen zodat ze mee kunnen blijven doen met 'de gang van zaken'. Zij schermen zich zo af van typische vrouwelijke gevoelens van zachtheid, mededogen, creativiteit en gezonde liefdevolle relaties. Het kan zelfs zo ernstig worden dat vrouwen deze scheiding als normaal ervaren. Er zijn dan ook aardig wat werkende vrouwen die een hunkering voelen naar iets wat verloren lijkt te zijn. Je hebt carrière gemaakt, en bent trots op het voorbijstreven van het algemeen geldende beeld over vrouwen en het bereiken van (gedeeltelijke) financiele onafhankelijkheid, maar toch: de carrièreladder lijkt tegen de verkeerde muur te staan. Herken je misschien dit knagende gevoel? Vaak ga je als reactie hierop nog meer doen, meer interessante projecten, nieuwe opleidingen volgen, in commissies, extra leuke dingen doen in het weekend en hobby’s in de avond. Maar het nòg meer 'doen', is niet de uitweg. Het gaat juist om ophouden met 'doen'. Hoe breng je kwaliteit terug in je leven en je werk?

Vrouwelijke essentie terugvinden
Wat je zou kunnen doen is onderzoeken in welke mate jouw innerlijke beelden over succes op mannelijke waarden gebaseerd zijn of een reactie op afhankelijkheid en gemis aan autonomie van vrouwen. Je zou tijd kunnen gaan nemen om te luisteren naar je behoeftes en meer vrouwelijke waarden van relaties en zorg te onderzoeken. Het kan confronterende ontdekkingen geven, sommigen ervaren dat als een crisis. Soms komt er het besef dat er door de jaren heen heel veel ‘zachte vriendelijkheid’ verloren is gegaan. Dat het een beetje koud, kil en zakelijk geworden is allemaal en je dagen alleen nog maar gevuld zijn met ‘de dingen gedaan’ krijgen. Oplossingen hiervoor zijn te vinden in vele dingen: thuiskomen in en genieten van je lichaam, creatief zijn, mal doen, delen in gemeenschappen (naast een gezin zijn er ook vele andere vrije vormen), je intuïtie bewust gebruiken, herwaarderen van zachtheid en gevoelens van liefde, tijd nemen om je vervuld te voelen over je leven of je laven aan nietsdoen in de natuur. Je ontwikkelt dan meer zijnskwaliteit die vrouwen van nature sterker bezitten dan mannen. (En ja, er zijn best veel mannen die hier zeker een goede voeling mee hebben.) De uiteindelijke oogst van het aangaan van dit soort processen is een diepgevoelde levensvreugde onafhankelijk van je omstandigheden. Dit is een soort vrijheid waardoor je anders in je werk kunt gaan staan. 

Sterk zijn in onzekerheid
Wanneer je meer wilt gaan leven vanuit je intuïtie en gevoel is het moeilijke dat er geen landkaart is en iedereen het voor zichzelf moet uitmaken. Je rollen en identiteiten waar je eerder aan vast kon houden vallen weg, en dat brengt onzekerheid met zich mee. Ook handelen zonder dat je het kunt beargumenteren, gewoon omdat het zo voelt, is niet altijd gemakkelijk. Daarnaast kom je erachter dat inspiratie soms uit de vreemdste vaak niet-rationele hoeken komt. Hoe koppel je dit soort zaken terug naar bijvoorbeeld een beoordelingsgesprek? Het zal blijken dat je uiteindelijk ook daar creatief in wordt. Wellicht besluit je financiële offers te brengen ten gunste van het hervinden van je vrouwelijke kracht, door bijvoorbeeld even minder te gaan werken, ook al is dat soms moeilijk als je een gezin hebt en vaste lasten. Wel mooi is dat veel vrouwen zich herkennen in hoe zij intuïtief denken: vrouwen trekken conclusies vanuit een geheel van gelijktijdige indrukken, waar mannen doorgaans stapsgewijs logisch denken. Er is natuurlijk een flinke groep uitzonderingen maar voor veel vrouwen is het logische denken achter je te mogen laten vaak een opluchting. Het zou ideaal zijn wanneer mannen en vrouwen meer begrip gaan tonen voor elkaars verschillen in deze.

Blijf wel actief in het bedrijfsleven!
Wat gaat er dan veranderen als we de vrouwelijke kwaliteiten er laten zijn in ons werk? We kiezen ervoor om meer kwetsbaar, open en gevoeliger te zijn. We kiezen ervoor meer hartkwaliteit en liefde in te brengen op de werkvloer. Niet uit dienstbaarheid aan de huidige organisatievormen of leidinggevenden, maar als voorwaarde voor een duurzame wereld op de lange termijn waar een plek is voor ieder leven. Hoe kunnen we dit doen? Vrouwen weten met hun lichaam en zijn vanuit hun intuïtie verbonden met de mensen om hen heen en de natuur. Zij voelen aan wat er gaande is en wat nodig is. Het is een echte kracht, en je hebt lef nodig om dat te durven gebruiken. In de ‘oude’ samenlevingen was er eerbied voor de vrouw en haar kwaliteiten: het mysterie van de geboorte, de schepster van nieuw leven. Er werd respectvol en zachtaardig met hen en hun omgeving omgegaan. Niemand zou om die reden bijvoorbeeld een rivier vervuilen, dat zou een belediging voor ‘leven’ zijn, voor het natuurlijke evenwicht. Eigenlijk is het een kleine moeite om te besluiten het anders te bekijken en slimmere oplossingen te bedenken op het gebied van verontreiniging, sociale misstanden, uitputting van resources en ook interne millieuzaken of organisatiestructuren. Dit geldt voor mannen en vrouwen. Het is echt nodig dat vrouwen met hun kracht gaan bijdragen aan de herinrichting van onze maatschappelijke en economische structuren. Omdat vrouwen er meer 'voeling' voor hebben kunnen ze de mannelijke collega's op goede ideeen brengen. Het blijft altijd een samenwerking, iedereen heeft zijn of haar unieke inbreng. Niemand wordt buitengesloten.

Hoe ziet duurzaamheid er dan praktisch uit?
Als er zo weinig vrouwelijke (top)leiders zijn is het dan een idee de organisatievormen te veranderen zodat ze het wel willen zijn? Moeten vrouwen zelf maar organisaties oprichten waarin wel andere waarden aan bod komen? Je zou denken: ‘Ja’. Maar zeker weten doe je het nooit. Misschien is het beter gewoon bij jezelf te beginnen, door je eigen geluksgevoel op het werk drastisch te verbeteren. Maar we kunnen ook meer doen dan dat. We kunnen manieren zoeken om de mannelijke en vrouwelijke waarden in evenwicht te brengen, in de organisatie en in onszelf. Dingen waar je aandacht aan zou kunnen schenken met betrekking tot duurzaamheid zijn: samenwerken met de resources van de aarde (o.a. recycling) met als doel dat het bedachte systeem duizenden jaren door kan gaan. Op een inspirerende manier sociale verbanden tussen mensen versterken, dus ouder- en nieuwerwets. Ondernemerschap en creativiteit cultiveren bij jezelf en bij anderen. Alert zijn op het welzijn van anderen, en niet alleen je eigen belang of het belang va de organisatie. Ook je intuïtieve gevoelens serieus nemen en uitvoeren. Intuitie is eigenlijk vertegenwoordiger van een natuurlijk evenwicht. Jezelf aanleren sensitiever waar te nemen, waardoor oplossingen zich dan als vanzelf meer aandienen. En je kunt ook eens nadenken over het tonen van andere waarden dan we doorgaans doen: sierlijkheid, levensvreugde, genade en mededogen. Duurzaamheid is zeker ook charmant en vrolijk. Je mag ook veel vaker de ‘Take it easy and enjoy’ mentaliteit aannemen. Want alleen dan kan er een ‘gaatje’ ontstaan om kwaliteit van leven te ervaren en vanuit die rustige houding neem je vanzelf de effectiefste beslissingen. Je hoeft niet altijd meer en beter te willen. Neem ook tijd om te genieten. En in je vrije tijd kun je ook duurzaam met je eigen ont-wikkeling omgaan: plan tijd voor jezelf in waarin je niet gestoord kan worden om je interesses te voeden: museumbezoek, wandeling, boek lezen, nieuw recept uitproberen. Want, als je jezelf niet voedt kun je niets geven.

Het einde van de afgejakkerde levens
Het is een kwestie van een kanteling maken in je denken over hoe de dingen zouden moeten zijn. De dingen kunnen ook gewoon anders zijn als je er maar belang aan hecht. Het gaat er niet om wat je gelooft, hoe het huidige systeem nu eenmaal in elkaar zit, het gaat erom wat je zou willen geloven, en dat je daar energie in gaat steken. Vaak komen er vanzelf al nieuwe perspectieven wanneer oude gewoontepatronen opgeruimd worden. Organisaties kunnen bronnen worden van vervulling en duurzaam samenleven. Als dat is wat je wilt: ga ervoor!

Workshop: Survival Kit voor Vrouwelijke leiders
Heb je interesse? Klik op bovenstaande link of mail: p.baars@debaak.nl


  Omschrijving Profiel Duur Investering