Effectief Communiceren: hoe doe je dat?

Hoe vaak begrijpen wij elkaar verkeerd? En hoe erg zou dat kunnen zijn?

Door Petra Baars

Communicatie is een interessant fenomeen. Eigenlijk is alles wat niet lekker loopt in organisaties terug te voeren op communicatie. Communicatie kan open zijn maar veelal ook manipulerend. Daar gaat het wrikken. Is effectiviteit nastreven nog wel wenselijk? Is het niet wat ouderwets? Zou Playfull communiceren een alternatief kunnen zijn? Wat menselijker en realistischer? Is het niet dat een miscommuicatie ook wel eens leidt tot een verassende nieuwe aanpak? Anders dan je verwachtte maar toch beter... Laten we eerst eens kijken naar een drietal ingrediënten van communicatie:

Stijl

Er zijn vele verschillende indelingen van communicatiestijlen vaak is het aan de context, je persoonlijkheid en je humeur gebonden welke stijl je hanteert. En regelmatig gebruik je verschillende stijlen door elkaar. Te onderscheiden valt bijvoorbeeld: directief, expressief, coöperatief, beschouwend, dominant, volgzaam, vriendelijk, onvriendelijk, direct, indirect, formeel, informeel, leidend, spraakzaam, rustig, ondersteunend, uitdagend, toegevelijk, vragen stellend, meningen geven, competitief, bedachtzaam, vlot, luisterend, stellend, meegaand, geremd, open,koel, warm, kalm, prikkelbaar, gereserveerd, expressief, taakgericht, mensgericht, serieus, persoonlijk, zakelijk, feitelijk, vol verbeelding, emotioneel… Kortweg: menselijke variëteit in alle soorten. Er valt nogal wat te kiezen.

Boodschap
Bij communicatie zijn er altijd de zenders en de ontvangers. Je wilt iets overbrengen, bepaalde kennis, gewenst gedrag, of een houding. Of je wilt informatie en stelt vragen. Dat is je intentie. De ontvanger wil iets begrijpen, aanvoelen, of heeft weerstand en ‘zit’ de boodschap even ‘uit’. De inhoud van de communicatie, de boodschap is interpretatiegevoelig. Wat de een zegt wordt kan door de ander heel anders begrepen worden. De belevingswereld van de ander beïnvloeden is niet op te lossen met alleen maar de instrumentele effectieve communicatie in de vorm van een samenvatting of bevestiging vragen, de boodschap herhalen, etc. Onuitgesproken meningen en de gevoelswereld van een ander zijn moeilijk grijpbaar. Een prachtig voorbeeld is een bekende spreekster die zei: als ik voor een zaal met 1000 mensen sta, zitten hier vanuit de zaal gezien 1000 Katies... De een vindt me innemend, de ander irritant, de ander intelligent, etc. Tegenwoordig (laten we zeggen de netwerkeconomie) gaat communicatie ook meer over de dialoog aangaan waarin je elkaars (non-verbale) feedback opmerkt, dan over het zenden van boodschappen. Communicatie is meer een uitwisseling.

Voertuig
Zo’n 90% van communicatie gaat niet via de woorden. Dat is nogal wat! Het gevoel erachter speelt een belangrijke rol. Dit uit zich in gezichtsuitdrukking, kijkrichting, oogcontact, lichaamsbewegingen, maar ook in tonatie: volume, toon, tempo, snuiven, lachen, ‘hummen’. Dezelfde zin kan op 5 verschillende manieren uitgesproken worden en totaal andere boodschappen overbrengen. En er is meer. Aanvoelen van de boodschap achter de woorden (of deze juist misinterpreteren door je aannames over de persoon die spreekt) is een belangrijk onderdeel. Mensen die elkaar goed kennen communiceren veel sneller omdat ze elkaar aanvoelen. Communiceren met iemand waar je geen klik mee hebt, of een totaal andere stijl belichaamt dan de jouwe, is des te moeilijker…

Playfull communiceren
Communicatie lijkt toch te complex om problemen die erdoor ontstaan zo maar even op te lossen. Problemen met communicatie gaan zeer vaak niet over wat er gecommuniceerd wordt. Grote rollen zijn weggelegd voor het ‘hoe’, door ‘wie’ en het ‘waarom’. Persoonlijkheid speelt een rol, onbewuste en bewuste aannames, emotionele zaken zoals je niet serieus genomen of gehoord voelen, of ongeduld en irritatie, of juist bewondering vanuit de zender. En nog veel meer… Hanteerbaarder is wellicht: communicatie is een mysterie waar je spelend mee om kunt gaan, en waarbij je al doende leert. Het is balanceren tussen jezelf zijn en een ander tegemoet komen, of je laten verassen door 1+1=5. Effectief communiceren is in dit kader een illusie. Maak er ‘belangstellend communiceren’ van, of ‘playfull communiceren’.

Bij de Baak kun je verschillende programma’s volgen over de kracht van jouw communicatie, en in vele Incompany trajecten is dit een belangrijk onderdeel van een training.


  Omschrijving Profiel Duur Investering