De sprong naar vrouwelijk ondernemerschap

Wie denkt dat hij een goed leider is, kan op zoek naar een leider

In gesprek met twee oud-deelneemsters over het programma de Baak Leap (voormalig De Nieuwe Manager) 
door Janneke Kreek, programmamaker de Baak

“Het programma de Baak Leap, met alles wat het biedt, is zeker niet de enige reden voor de stappen die ik heb genomen. Het is wel een katalysator. Het rekt je wereldbeeld op, maakt de onderstroom los en vergroot je bewustzijn. Ik heb er tijdens de training nachten van wakker gelegen.” Aldus Ilse Heikoop, oud-deelneemster aan het programma de Baak Leap (toen nog De Nieuwe Manager geheten) waar zij Elise Verberg heeft leren kennen. Samen runnen zij nu het bedrijf BedrijfsMotivaties B.V. Vanuit de monumentale textielfabriek ‘Nieuwe Energie’ in Leiden, een werkomgeving waarbij de moderne inrichting uitnodigt tot creativiteit. Deze twee vrouwen vertellen een bijzonder verhaal over het maken van ‘hun sprong’ en hoe het geresulteerd heeft in vrouwelijk ondernemerschap.

Bouwen aan je carrière
Voor Elise (toen Beleidscontroller bij het voormalige Ministerie van Verkeer en Waterstaat) was de Baak Leap de eerste brede en intensieve managementopleiding die zij, na tal van andere trainingen, zou gaan volgen. Op aanraden van haar leidinggevende, want “hij had hem zelf ook gevolgd”. Ilse daarentegen was de eerste in haar werkomgeving die de Baak Leap zou gaan volgen. Er gingen de nodige onderhandeling aan vooraf, voordat zij een ‘go’ kreeg. Als lid van de sectorleiding van de strafsector van de Rechtbank in Rotterdam zorgde zij voor een goede balans in werk en ontwikkeling. “Dit was wel een opzienbarende zet binnen mijn werkkring.” Het waren duidelijk allebei talentvolle vrouwen die volop aan hun carrière bouwden. Begin 2008 ontmoetten zij elkaar voor het eerst, toen bleek dat zij allebei aan hetzelfde programma deelnamen.

Me, myself and I
Beiden geven aan dat ze het programma deels als vakantie hebben ervaren, maar zich ook regelmatig afvroegen of ze ooit aan de andere kant van de berg zouden komen. Je bent er bijna een week helemaal uit, maar het is een intensief programma met impact op je werk, leven en relatie. Je werkt aan het verscherpen van je doelen, krijgt andere invalshoeken aangereikt en leert nieuwe taal welke direct na een module in te zetten is op het werk. Je leert kanten kennen van jezelf die je daarvoor nog nooit eerder bij jezelf had gezien en gaat aan de slag met nieuw gedrag. Dit vraagt om moed. Elise: “Moed is iets anders dan zomaar dingen doen. Moed is iets eng vinden en het toch doen. En daar jezelf steeds weer in tegemoet te komen, door jezelf af te vragen: wat gebeurt er met mij? Niet jezelf veroordelen, maar jezelf serieus nemen. Tijdens alle modules heb ik slecht geslapen. Er werd zoveel in beweging gezet. De buitenlandmodule in Brazilië was voor mij echt een hoogtepunt. Daar heb ik echt al mijn overtuigende beperkingen losgelaten. Het was de ultieme oefenplek in het ontdekken van mijn behoeftes en aangeven van mijn eigen grenzen. Ik leerde dat ik krachtig was, niet door ‘sterk te zijn’, maar door simpelweg meer mijzelf te zijn. Bijvoorbeeld door het even niet te weten of door impulsief te reageren. Dus als ik zin kreeg om te dansen, dan ging ik dansen!”

Het programma de Baak Leap brengt je naar een volgend niveau en dat is voor ieder een ander niveau. Voor Ilse was er niet 1 moment dat uit het geheel stak. Het leren verliep meer in fases. Ze ging geleidelijk aan steeds beter naar zichzelf luisteren. “In de rechtspraak heb ik veel geleerd, maar ben ik ook een stuk van mijzelf kwijtgeraakt. Tijdens het programma en de diverse werkvormen herontdekte ik weer mijn enthousiasme en creativiteit en hoe belangrijk die elementen voor mij zijn. Een fragment uit de getoonde film ‘Clear Vision’ van Dewitt Jones hakte erin. Zijn advies om werk en leven bijzonder te maken en geen genoegen te nemen met één oplossing ben ik echt gaan leven. Daarnaast vormden de groep en de trainers een continue spiegel waardoor ik mijzelf de vraag heb gesteld, waar ik echt voor wil gaan staan in plaats van steeds maar weer gevoelig te zijn voor signalen uit mijn omgeving.”

Beiden geven de tip aan potentiële deelnemers om bewust je omgeving mee te nemen in jouw leerproces. Hoe moeilijk het soms ook onder woorden te brengen is. Je omgeving merkt dat je verandert, en dus kan het helpen om echt samen het pad te belopen.

Keuzes die ‘life changing’ zijn
Tijdens het programma heeft Elise de stap gemaakt naar Hoofd Communicatie en Strategie bij de Data-ICT-Dienst bij Rijkswaterstaat. Toch besloot zij eind 2008 een doorstart te maken met haar al in 2000 opgerichte bedrijf BedrijfsMotivaties. ”Ik zat nog maar heel kort in de functie, maar mij was duidelijk geworden wat het verschil is tussen denken en voelen. Bovendien had ik nu de kracht om het uit te spreken.”

Ilse speelde ondertussen met het idee om de stap te maken naar directeur, maar worstelde al een tijdje met de gedachte wat dit haar nou echt zou brengen. Verstand en gevoel zaten bepaald niet op een lijn. ”Ik werd ineens midden in de nacht wakker en ben in een soort waas gaan schrijven over wat ik wilde met mijn toekomst. De volgende ochtend las ik het terug en wist ik dat de enige logische consequentie was dat ik mijn baan op moest zeggen.”

De dames hielden ook na het afronden van het programma zeer regelmatig contact, dus toen Ilse aangaf voor zichzelf te willen beginnen, stelde Elise voor dit onder de vlag van BedrijfsMotivaties te doen. Na een geslaagde ‘verlovingstijd’ werken zij vanaf maart 2010 echt samen. Ilse: “Het was wel echt een grote stap, te vergelijken met het aangaan van een huwelijk. We hadden ook tijd nodig hadden om elkaars kracht te leren herkennen en onze verschillen te leren benutten. Hier regelmatig bij stil staan is echt noodzakelijk als ondernemer.”

Kan jij in tijden van crisis nog authentiek leidinggeven?
Het mede door het programma aangewakkerde vrouwelijk leiderschap heeft de twee vrouwen in beweging gebracht. In hun geval naar buiten, in de vorm van ondernemerschap. Hoe ziet vrouwelijk ondernemerschap eruit? Elise: “Ik werk intuïtief, heb een olifantengeheugen, kan snel zaken combineren en heb de gave om een confronterende boodschap op een milde wijze te brengen. Ik werk meer op de relatie in plaats vanuit macht en ben een sterke verbinder.” Ilse: “In mijn eerdere functie lag mijn talent in het, tijdens een periode van heftige bezuinigingen, aan boord houden van de mensen die bleven. Ik kreeg mensen mee door resultaatgerichtheid te combineren met gevoel voor de menselijke maat en met acceptatie van het soms niet weten in deze continu veranderende wereld. Ik zet lijnen uit, breng mensen bij elkaar en regisseer veranderingen. Een combinatie van bouwen en pragmatisme, inhoudelijke ontwikkelingen vertalen naar praktische toepassingen. Zo werk ik nu als zelfstandige ook.”

Beide vrouwen zaten eerder in omgevingen die niet bekend staan om een ondernemende stijl. Toch zochten zij ook daarbinnen al grenzen op. Om daar vervolgens met kleine stapjes overheen te gaan. Elise had al ervaring met het ZZP-schap. “Ik was goed in het werk dat ik deed, maar in de kern deed ik niet waar ik goed in ben. Ik besefte dat ik in de tijd dat ik onderneemster was, eigenlijk het beste voor mijzelf had gezorgd. Ondernemerschap, met alles erop en eraan inclusief de blauwe envelop-momenten. Mijn keuze ging voorbij aan rationele zaken, want het was recessie en ik was kostwinnaar, maar desondanks was dit de manier voor mij om voldoende zuurstof binnen te krijgen.”

Bij grote en zakelijke bedrijven ‘verambtelijkt’ de cultuur al snel en wordt dit gedoogd. Ondernemerschap kenmerkt zich door het echt voelen en nemen van verantwoordelijkheid. Het aanspreken op wat er vanaf hangt. Het programma schudde de ondernemersgeest van de vrouwen weer wakker. In hun eigen bedrijf kunnen ze nu hun creativiteit volop kwijt in hun opdrachten rondom coaching, procesbegeleiding en strategiebepaling. Ze zijn steeds bereid nieuwe stappen uit te proberen, samen te werken met andere organisaties, opdrachten los van elkaar te doen. Om vervolgens weer te kijken hoe zij het met elkaar kunnen verbinden. Ondernemerschap staat volgens Elise en Ilse voor kansen zien, dingen op gang brengen. Als het niet lukt, dan is het de uitdaging om een opdracht niet te zien als mislukt, maar dat het niet voor daar en voor dat moment is. Het gaat om doelgericht bezig te zijn, maar verder dan jezelf of beperkt tot alleen Nederland. De wereld is het speelveld!

Het hebben van een scherpe focus is cruciaal voor ondernemerschap. Het gaat om goed kijken waar je energie in stopt, want er is geen sprake van een productieproces. Elise: “Nee, je bent zelf het vehicle dat produceert en dat moet je goed onderhouden. Door ons steeds weer af te vragen wat onze kracht is, waar we voor staan en hoe we verdergaan, houden we de machine geolied.” Momenten van ‘go with the flow’, al dan niet met een bepaalde horizon, worden afgewisseld met flink knallen aan soms minder uitdagende opdrachten. Eagerness om te leren, mensen te willen ontmoeten en beweging te willen zien, is wat de vrouwen drijft. “In een makkelijke markt is het makkelijk om te leiden, de uitdaging is om tijdens een crisis overeind te blijven. En tijdens stressvolle tijden ruimte te behouden voor ondernemerschap. Kan je onder die omstandigheden nog authentiek leidinggeven? Dat is waar het om draait.”




  Omschrijving Profiel Duur Investering